Bayrak sözcüğünün aslı eski Türkçede mızrak anlamına gelen batrak’tır. Toprağa batırılan mızrak anlamına gelen sözcük zamanla bayrak kelimesi halini almış. Bayraklar ülkeleri bir topluluğu veya bir durumu temsil eden, işaretlerdir. Her ülkenin bir bayrağı olur. Ancak bazı ülkelerin bayrağı birbirine benzerlik gösterebilir hatta neredeyse aynısı olabilir. Bu benzerliğin sebebi o ülkelerin tarihindeki yakınlıklardan ya da aynı köklerden gelmelerinden kaynaklanabilir. Dünya üzerinde 220 den fazla ülke var. Ve bu ülkelerin bağımsızlığın yansıtmak için kullandığı en önemli şeylerden biriside bayraktır. Bayrak bir milletin varlığını sembol eder ve tarihinin hatırasıdır. Bayraklar birkaç istisna dışında genellikle dikdörtgen şeklinde kullanılır. Ülkemizde yabancı devletlerin bayraklarına hakaret eden kişilere 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası verilir. Çünkü bayraklar ülkelerin egemenliğini ve bağımsızlığını temsil eder, bu sebepten saygı gösterilir ve saygı gösterilmelidir.
Peki bu kadar önem teşkil eden bayrağı kim icat etti ve ilk bayrağı kim veya kimler kullandı. Bu sorunun cevabı tam net değil. Çünkü bayrağın kökeni belirsiz. Ama Antik çağda kullanılan Vexilloidler bayrağın ortaya çıkışında önemli etkenlerdir. Vexilloidler eski zamanlarda bayrak benzeri kullanılan nesnelerdi. Günümüzde ve yakın tarihte kuruluşları temsil etmek amacıyla kullanıldı. Vexilloidler ilk olarak eski Mısır yada Asur imparatorluğunda kullanılmıştı. Bilinen en eski Vexilloid bundan 5000 yıl öncesine ait. Bayrağın kökeni belirsiz demiştim ancak günümüzdeki kullanım şekli ile yani belirli bir varlığı temsil eden ve kumaştan yapılmış bayraklar milattan önce 1046-254 yıllarında Hindistan’da veya Çin’de icat edildi. Çinliler tarafından icat edilen bayraklar günümüzdeki bayrak kullanımlarına daha yakındır. Hint bayrakları genelde üçgen şeklinde kullanılmıştı. Bu kullanımlar Müslüman dünyası üzerinden Avrupa’ya aktarıldı.
Ortaçağda bayraklar savaşlarda orduları belli etmek için kullanıldı. Zamanla kullanımı yaygınlaşama başladı. İlerleyen süreçte bayraklar Yelken çağında yani 17. Yüzyılda gemilerin ülkelerini belirtmesi için zorunlu olarak kullanıldı. Bu kullanımdan sonra bayraklar deniz bayrakları ve ulusal bayraklar haline geldi. Ayrıca bayraklar denizlerde iletişim amacı içinde kullanılmıştır.
Bayrakların bugünkü şekli ile kullanımı 18. yüzyılın sonlarında milliyetçiliğin artması ile başladı. Ama bazı bayraklar yani Türkiye, Avusturya, Danimarka gibi ülkelerin bayrakları bu ülkelerin geçmişinde yaşanan efsanelere dayanır. Bu 3 ülkenin bayrağı benzer efsanelere dayanır. Diğer birçok ülkenin bayrağı belirli büyük soydan gelen ailelerin amblemleri ile yani hanedan amblemleri ile oluşmuştur. Bayrakların kullanımı günümüze kadar ülkeden ülkeye değişiklik gösterdi. Mesela bazı ülkelerde dikey olarak kullanıldı. Bunun nedeni ise bu ülkeler genelde sert rüzgar olmamasıdır. Yatay bayrakları sergilemek için gereken rüzgar bu ülkelerde yaygın olmadığı için bu ülkeler bayraklarını genelde dikey olarak sunmuşlardı.
Ayrıca günümüzde dikdörtgen şeklinde bayrak kullanmayan ülkelerden birisi Nepal’dir. Nepal bayrağı 2 üçgenin üst üste gelmesi ile oluşur.
Eski zamanlarda Ülkeler arasında yapılan savaşlarda bayrağın yere düşmesi o ülkenin o savaşı kaybettiği anlamına gelirdi. Bu bayrağa verilen değerin bir örneğidir.
Ülkeler için bu kadar değerli olan bayraklar genellikle bir efsaneyi ya da temsil ettiği ülkenin değerlerine ve kültürünü yansıtır. Mesela az önce bahsettiğim 3 ülke yani Türkiye Danimarka ve Avusturya ülkelerinin bayrak efsaneleri benzer şekilde. Bu ülkelerin bayraklarının efsaneleri ise şöyle:
Türkiye: Ülkemizin bayrağının görüntüsü 1. Kosova savaşında yani 1389 yılında oluştu. Osmanlı imparatorluğu birkaç Türk beyliği ile Sırbistan önderliğindeki balkan ülkelerine karşı savaştı. Savaş sonrasında yerde biriken kanların üzerine yansıyan ay ve yıldız o gün bayrağımızın tohumları oldu.
Avusturya: Efsaneye göre bayrağın oluşumu şöyledir; Avusturya Arşidükü 5. Leopold'un yapılan bir savaş sırasında üstünde bulunan beyaz savaş elbisesi kan ile tamamen kırmızı renge bürünür, savaş biter 5. Leopold belini sıkı sıkıya tutmakta olan kemeri çıkarır ve kanın kemerin altındaki bölüme hiç bulaşmadığını ve o kısmın beyaz kaldığını görür, ve altı-üstü kırmızı ortası beyaz olan bu savaş elbisesini milletine bayrak yapar.
Danimarka: Danimarka bayrağı efsaneye göre Estonya’daki bir savaş sırasında oluştu. Savaş esnasında gökyüzünün rengi kırmızıya dönüşür ve ortasında bir haç belirir. Bu işaret kralın önüne cennet bir işaret olarak düşer ve savaşı Danimarka kazanır. Bu efsane Danimarka bayrağının şekillenmesinde ilham kaynağı olur.
Ayrıca Şu an hala kullanılan dünyanın en eski bayrağı Danimarka bayrağıdır . Danimarka bayrağı 1219 yılından beri en az değişime uğrayan bayraktır. 1391 ve 1521 yılları arasında İskandinav ülkeleri arasında bir ittifak oluşturuldu bu ittifakın bayrakları sarı zemin üzerine kırmızı haç işaretiydi. Bu yıllara arasında Danimarka bayrağı 1 kereliğine değişti. İttifak yıkıldıktan sonra Danimarka bayrağı eski haline döndü ve Danimarka bayrağını bugüne kadar aynı şekli ile kullanılmaya devam etti.
Sizin en beğendiğiniz (Türkiye dışında) ülke bayrağı hangisi?
Peki bu kadar önem teşkil eden bayrağı kim icat etti ve ilk bayrağı kim veya kimler kullandı. Bu sorunun cevabı tam net değil. Çünkü bayrağın kökeni belirsiz. Ama Antik çağda kullanılan Vexilloidler bayrağın ortaya çıkışında önemli etkenlerdir. Vexilloidler eski zamanlarda bayrak benzeri kullanılan nesnelerdi. Günümüzde ve yakın tarihte kuruluşları temsil etmek amacıyla kullanıldı. Vexilloidler ilk olarak eski Mısır yada Asur imparatorluğunda kullanılmıştı. Bilinen en eski Vexilloid bundan 5000 yıl öncesine ait. Bayrağın kökeni belirsiz demiştim ancak günümüzdeki kullanım şekli ile yani belirli bir varlığı temsil eden ve kumaştan yapılmış bayraklar milattan önce 1046-254 yıllarında Hindistan’da veya Çin’de icat edildi. Çinliler tarafından icat edilen bayraklar günümüzdeki bayrak kullanımlarına daha yakındır. Hint bayrakları genelde üçgen şeklinde kullanılmıştı. Bu kullanımlar Müslüman dünyası üzerinden Avrupa’ya aktarıldı.
Ortaçağda bayraklar savaşlarda orduları belli etmek için kullanıldı. Zamanla kullanımı yaygınlaşama başladı. İlerleyen süreçte bayraklar Yelken çağında yani 17. Yüzyılda gemilerin ülkelerini belirtmesi için zorunlu olarak kullanıldı. Bu kullanımdan sonra bayraklar deniz bayrakları ve ulusal bayraklar haline geldi. Ayrıca bayraklar denizlerde iletişim amacı içinde kullanılmıştır.
Bayrakların bugünkü şekli ile kullanımı 18. yüzyılın sonlarında milliyetçiliğin artması ile başladı. Ama bazı bayraklar yani Türkiye, Avusturya, Danimarka gibi ülkelerin bayrakları bu ülkelerin geçmişinde yaşanan efsanelere dayanır. Bu 3 ülkenin bayrağı benzer efsanelere dayanır. Diğer birçok ülkenin bayrağı belirli büyük soydan gelen ailelerin amblemleri ile yani hanedan amblemleri ile oluşmuştur. Bayrakların kullanımı günümüze kadar ülkeden ülkeye değişiklik gösterdi. Mesela bazı ülkelerde dikey olarak kullanıldı. Bunun nedeni ise bu ülkeler genelde sert rüzgar olmamasıdır. Yatay bayrakları sergilemek için gereken rüzgar bu ülkelerde yaygın olmadığı için bu ülkeler bayraklarını genelde dikey olarak sunmuşlardı.
Ayrıca günümüzde dikdörtgen şeklinde bayrak kullanmayan ülkelerden birisi Nepal’dir. Nepal bayrağı 2 üçgenin üst üste gelmesi ile oluşur.
Eski zamanlarda Ülkeler arasında yapılan savaşlarda bayrağın yere düşmesi o ülkenin o savaşı kaybettiği anlamına gelirdi. Bu bayrağa verilen değerin bir örneğidir.
Ülkeler için bu kadar değerli olan bayraklar genellikle bir efsaneyi ya da temsil ettiği ülkenin değerlerine ve kültürünü yansıtır. Mesela az önce bahsettiğim 3 ülke yani Türkiye Danimarka ve Avusturya ülkelerinin bayrak efsaneleri benzer şekilde. Bu ülkelerin bayraklarının efsaneleri ise şöyle:
Türkiye: Ülkemizin bayrağının görüntüsü 1. Kosova savaşında yani 1389 yılında oluştu. Osmanlı imparatorluğu birkaç Türk beyliği ile Sırbistan önderliğindeki balkan ülkelerine karşı savaştı. Savaş sonrasında yerde biriken kanların üzerine yansıyan ay ve yıldız o gün bayrağımızın tohumları oldu.
Avusturya: Efsaneye göre bayrağın oluşumu şöyledir; Avusturya Arşidükü 5. Leopold'un yapılan bir savaş sırasında üstünde bulunan beyaz savaş elbisesi kan ile tamamen kırmızı renge bürünür, savaş biter 5. Leopold belini sıkı sıkıya tutmakta olan kemeri çıkarır ve kanın kemerin altındaki bölüme hiç bulaşmadığını ve o kısmın beyaz kaldığını görür, ve altı-üstü kırmızı ortası beyaz olan bu savaş elbisesini milletine bayrak yapar.
Danimarka: Danimarka bayrağı efsaneye göre Estonya’daki bir savaş sırasında oluştu. Savaş esnasında gökyüzünün rengi kırmızıya dönüşür ve ortasında bir haç belirir. Bu işaret kralın önüne cennet bir işaret olarak düşer ve savaşı Danimarka kazanır. Bu efsane Danimarka bayrağının şekillenmesinde ilham kaynağı olur.
Ayrıca Şu an hala kullanılan dünyanın en eski bayrağı Danimarka bayrağıdır . Danimarka bayrağı 1219 yılından beri en az değişime uğrayan bayraktır. 1391 ve 1521 yılları arasında İskandinav ülkeleri arasında bir ittifak oluşturuldu bu ittifakın bayrakları sarı zemin üzerine kırmızı haç işaretiydi. Bu yıllara arasında Danimarka bayrağı 1 kereliğine değişti. İttifak yıkıldıktan sonra Danimarka bayrağı eski haline döndü ve Danimarka bayrağını bugüne kadar aynı şekli ile kullanılmaya devam etti.
Sizin en beğendiğiniz (Türkiye dışında) ülke bayrağı hangisi?
